Polskie prawo dopuszcza możliwość ogłoszenia upadłości (bankructwa) w odniesieniu do spółdzielni mieszkaniowych. Co więc stanie się z lokalem, w którym mieszkamy w razie ogłoszenia takiej upadłości (bankructwa)? To wszystko zależy od przysługującego nam do niego tytułu prawnego i ewentualnie od tego kto – w toku podstępowania upadłościowego spółdzielni – nabędzie budynek (albo udział w budynku), w którym lokal ten się znajduje.
Jeśli w toku postępowania upadłościowego (tak samo w przypadku likwidacji spółdzielni albo prowadzenia względem niej egzekucji) nabywcą budynku (albo udziału w budynku) nie będzie inna spółdzielnia mieszkaniowa to jeżeli przysługuje nam:
– spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu to przekształci się ono w prawo odrębnej własności lokalu (art. 1718 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych);
– spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego to przekształci się ono w najem (art. 16 ust. 1 ww. ustawy).
Z kolei, gdy nabywcą budynku (albo udziału w budynku) jest inna spółdzielnia to w przypadku:
– spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu – przysługuje nam roszczenie o przyjęcie do nowej spółdzielni (art. 17 ust. 2 ww. ustawy) oraz przyjmuje się, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu trwa nadal [D. Bierecki, P. Pałka, Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych. Komentarz, wyd. 1, 2025];
– spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego – stajemy się z mocy prawa członkami nowej spółdzielni wraz z przysługującym nam dotychczas spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu mieszkalnego (art. 16 ust. 2 ww. ustawy).
A co w przypadku, gdy przysługuje nam odrębna własność lokalu? Bez względu na to kto nabędzie budynek (albo udział w budynku) – ogłoszenie upadłości spółdzielni – nie wpływa na odrębną własność lokalu. Lokal objęty takim prawem nie wchodzi bowiem w skład masy upadłościowej spółdzielni, ponieważ stanowi on naszą wyłączną własność (w przeciwieństwie do lokalu objętego spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu mieszkalnego i spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu – gdyż takie lokale są faktycznie własnością spółdzielni, a nie naszą). Zachowamy, więc naszą odrębną własność lokalu.
Mateusz Matuszczyk
Radca prawny