Z dniem 5 marca 2026 r., na podstawie art. 17 pkt 47 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=2172 ), uchylony zostanie art. 69 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terenie tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 337, zwana dalej przez ze mnie ustawą o pomocy obywatelom UA), który przewidywał znaczne ułatwienie formalne w zakresie zawierania umów najmu okazjonalnego z obywatelami Ukrainy.
Zgodnie bowiem – z powyższym uchylanym art. 69: „Do zawarcia umowy najmu okazjonalnego lokalu przez najemcę będącego obywatelem Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1 (m. in. obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa), nie stosuje się przepisów art. 19a ust. 2 pkt 2 i 3, ust. 3 oraz art. 19d ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego dotyczącego wskazania przez tego najemcę innego lokalu, w którym będzie mógł zamieszkać w przypadku wyegzekwowania od niego obowiązku opróżnienia i wydania lokalu zajmowanego na podstawie umowy najmu okazjonalnego oraz złożenia oświadczenia właściciela lokalu lub osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu o wyrażeniu zgody na zamieszkanie najemcy i osób z nim zamieszkujących w lokalu wskazanym w oświadczeniu”.
Oznaczało to, że względem obywateli Ukrainy, o których mowa w ustawie o pomocy obywatelom UA, nie trzeba było – do umów najmu okazjonalnego – dołączać dwóch istotnych dokumentów tj.:
– wskazania przez najemcę innego lokalu, w którym będzie mógł zamieszkać w przypadku wyegzekwowania od niego obowiązku opróżnienia i wydania lokalu zajmowanego na podstawie umowy najmu okazjonalnego (wykonania egzekucji obowiązku opróżnienia lokalu);
– oświadczenia właściciela lokalu lub osoby, posiadającej tytuł prawny do lokalu o wyrażeniu zgody na zamieszkanie najemcy i osób z nim zamieszkujących w lokalu wskazanym w oświadczeniu w razie wyegzekwowania od najemcy obowiązku opróżnienia i wydania lokalu zajmowanego na podstawie umowy najmu okazjonalnego (wykonania egzekucji obowiązku opróżnienia lokalu).
Jednocześnie zgodnie z – wchodzącym w życie z dniem 5 marca 2026 r. – art. 51 przywoływanej już przeze mnie ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw – do umów najmu okazjonalnego lokalu zawartych na podstawie uchylanego art. 69 ustawy o pomocy obywatelom UA stosuje się (także wchodzący w życie z dniem 5 marca 2026 r.) art. 112e ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W myśl powyższego art. 112e: „Do zawarcia umowy najmu okazjonalnego lokalu przez najemcę będącego beneficjentem ochrony czasowej nie stosuje się przepisów art. 19a ust. 2 pkt 2 i 3, ust. 3 oraz art. 19d ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego dotyczących wskazania przez tego najemcę innego lokalu, w którym będzie mógł zamieszkać w przypadku wyegzekwowania od niego obowiązku opróżnienia i wydania lokalu zajmowanego na podstawie umowy najmu okazjonalnego oraz złożenia oświadczenia właściciela lokalu lub osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu o wyrażeniu zgody na zamieszkanie najemcy i osób z nim zamieszkujących w lokalu wskazanym w oświadczeniu”.
Istotne jest przy tym, że dodany do art. 2 powyższej ustawy (o udzielaniu pomocy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej) punkt 1a – przez beneficjenta ochrony czasowej – rozumie: „cudzoziemca należącego do grupy wysiedleńców wymienionej m. in. w decyzji Rady Unii Europejskiej stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców…”, a Rada Unii Europejskiej zdecydowała się przedłużyć ochronę obywateli Ukrainy, jako wysiedleńców, do dnia 4 marca 2027 r. (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202501460).
Wydaje się, więc, że zawierane od dnia 5 marca 2026 r. z obywatelami Ukrainy „uproszczone” formalnie umowy najmu okazjonalnego winny mieć nową podstawę prawną (wyżej cytowany art. 112e) oraz będą one mogły być zawierane najpóźniej do dnia udzielenia tym obywatelom powyższej ochrony poprzez decyzję Rady Unii Europejskiej (na ten moment do dnia 4 marca 2027 r.). Oczywiście praktyka wyznaczy właściwą interpretację powyższych nowych przepisów.
Mateusz Matuszczyk
Radca prawny